• Κατά τον ύπνου REM ο μυϊκός τόνος είναι σχεδόν κατηργημένος και η αφύπνιση είναι πολύ δύσκολη.
  • Αφύπνιση, είτε προκλητή είτε αυτόματη αμέσως μετά την λήξη του ύπνου REM, συνοδεύεται από έντονη ανάμνηση ονείρων.
  • Η διαδοχή των σταδίων του ύπνου δημιουργεί συνήθως 4-6 υπνικούς κύκλους διάρκειας 90 min έκαστος.

 

4 κύριες κατηγορίες διαταραχής ύπνου σύμφωνα με ICSDR.

 

  1. Δυσύπνιες : Πρωτοπαθείς διαταραχές του ύπνου που χαρακτηρίζονται από αϋπνία ή υπέρμετρη υπνηλία κατά την ημέρα.
  2. Παραϋπνίες : Διαταραχές που εμφανίζονται κατά την διάρκεια του ύπνου και χαρακτηρίζονται από εμφάνιση ανεπιθύμητων εκδηλώσεων που παρεισφρύουν στην φυσιολογική διαδικασία του ύπνου.
  3. Διαταραχές του ύπνου που συνδέονται με ψυχιατρικές, νευρολογικές ή άλλες παθολογικές καταστάσεις.
  4. Άλλες μη προσδιοριζόμενες αλλιώς.

 

ΔΥΣΥΠΝΙΕΣ

Ορισμός : Διαταραχές που χαρακτηρίζονται από την ποιότητα, ποσότητα και την χρονική κατανομή του ύπνου μέσα στο 24ωρο.

3 ομάδες διαταραχών : 1. Ενδογενείς διαταραχές του ύπνου

  1. Εξωγενείς διαταραχές του ύπνου
  2. Διαταραχές του κιρκαδιανού 24ωρου ρυθμού του ύπνου.
  3. Αϋπνία :

Ορίζεται τόσο η ανεπαρκής ποσότητα ύπνου όσο και η κακή ποιότητα του.

Οι ασθενείς αναφέρουν : α) Καθυστέρηση επέλευσης του ύπνου

β) Πρώιμη και πρωινή αφύπνιση

γ) Δυσκολία συντήρησης του ύπνου κατά την διάρκεια της νύχτας.

  • Δυσφορία από τα παραπάνω από τους ασθενείς και για τις πιθανές μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της διαταραχής στην υγεία τους.
  • Η διάγνωση τίθεται όταν η αϋπνία εμμένει για 3 ημέρες ανά εβδομάδα για 1 μήνα.
  • 7½ hours ύπνου κατά Μ.Ο. σε γενικό πληθυσμό.

 

Πρωτοπαθής αϋπνία (η οποία σχετίζεται με ψυχοπιεστική κατάσταση που τελικά παρέρχεται αλλά η αϋπνία παραμένει και αυτονομείται) και Δευτεροπαθής αϋπνία (συχνότερη μορφή αϋπνίας)

 

Παρουσία αϋπνίας και μειωμένη λειτουργικότητα κατά την διάρκεια της ημέρας.

 

  • Έναρξη κατά την 2η – 3η Δεκαετία της ζωής και συχνότερα σε γυναίκες και μπορεί να επιπλακεί με κατάχρηση αλκοόλ, υπνωτικών & ηρεμιστικών φαρμάκων.
  • Διάγνωση τίθεται με κλίμακες/ερωτηματολόγια AIS (Athens Insomnia Scale) & Pittsburgh Sleep Quality Index.

 

Αιτίες : – Καρδιαγγειακά προβλήματα

– Αναπνευστικά προβλήματα

– Γαστρεντερολογικά προβλήματα

– Ουροποιητικά προβλήματα

– Ενδοκρινολογικά προβλήματα

– Νευρολογικά προβλήματα

– Άλλες καταστάσεις

 

Θεραπεία : α) Συνθήκες ύπνου (μέτρα υγιεινής)

β) Ψυχοθεραπευτικές μέθοδοι (γνωσιακού & συμπεριφορικού τύπου)

γ) Τεχνικές χαλάρωσης

δ) Βενζοδιαζεπίνες (ΒΖΔ) & μη Βενζοδιαζεπινούχα φάρμακα (περιορισμένος χρόνος).

 

  1. Ναρκοληψία :

H ναρκοληψία παρουσιάζει κλινική εικόνα η οποία χαρακτηρίζεται από υπέρμετρη υπνηλία, καταπληξία, υπναγωγικές ψευδαισθήσεις & υπνική παράλυση.

  • Ο επιπολασμός της ναρκοληψίας είναι 0,03-0,16% σε γενικό πληθυσμό και προσβάλλει το ίδιο και γυναίκες & άνδρες.

* Υπέρμετρη υπνηλία : Ορίζεται ως η ακατανίκητη επιθυμία για ύπνο με προσβολές κατά την    διάρκεια της ημέρας (5-20 minutes).

* Καταπληξία : Ορίζεται ως σύντομης διάρκειας επεισόδια μυϊκής αδυναμίας που οφείλονται σε εστιακή απώλεια του μυϊκού τόνου, μετά από έντονη συγκινησιακή φόρτιση που μπορούν να οδηγήσουν σε πτώση της κεφαλής ή ακόμα και πτώση στο έδαφος.

  • Το 70-80% των ασθενών με διαταραχή Ναρκοληψίας παρουσιάζει καταπληξία.

* Υπνική παράλυση : Ορίζεται ως βραχείας διάρκειας, παροδικής ή πλήρης παράλυσης κατά την μετάβαση από τον ύπνο στην εγρήγορση και αντίστροφα. Ο ασθενής παρόλη την εγρήγορση δεν μπορεί να κουνηθεί.

  • Σπάνια, μπορεί να συναντηθεί και σε φυσιολογικά άτομα.

* Υπναγωγικές Ψευδαισθήσεις : Χαρακτηρίζεται από ζωντανές οπτικές & ακουστικές ονειρικού τύπου εμπειρίες κατά την μετάβαση από την εγρήγορση στον ύπνο.

  • Η έναρξη της Ναρκοληψίας ξεκινάει πριν την ηλικία των 14 ετών (ύπουλη έναρξη) αλλά εμφανίζεται στην εφηβεία/νεανική ζωή.
  • Είναι διαταραχή του ύπνου REM.
  • Ως αιτιολογία → Ελαττωματικά επίπεδα Ορεξινών στο ΚΝΣ.

 

Διαφορική Διάγνωση :

  • Υπογλυκαιμία Αποσυνδετικού τύπου διαταραχές
  • Υποθυρεοειδισμός               Υποτασικά επεισόδια
  • Επιληψία  Παροδικά ΑΕΕ
  • Μυοτονική δυστροφία  Συγκοπτικές κρίσεις
  • Ενδοκράνιους όγκους Υπνική παράλυση
  • Διακοπή ΕΨΟ Ψυχικές διαταραχές

 

Θεραπεία : i) Μέτρα προγραμματισμού του ύπνου

  1. ii) TCA’s (Προτριπτιλίνη, Χλωριμιπραμίνη, Δεσιπραμίνη)

iii) SNRI’s (Βελανφαξίνη 75 mg)

  1. iv) Ψυχοδιεγερτικές ουσίες : Μεθυλφαινιδάτη,

Αμφεταμίνη,

Μοδαφινίλη,

Ατομοξετίνη,

Δεξτροαμφεταμίνη

 

  1. Ιδιοπαθής Υπερυπνία και Υποτροπιάζουσα Υπερυπνία :

Χαρακτηρίζεται από υπερβολική υπνηλία και επεισόδια ύπνου κατά την διάρκεια της ημέρας, παρατεταμένη διάρκεια νυχτερινού ύπνου ή υπερβολικό βαθύ ύπνο.

  • Η έναρξη είναι πριν την ηλικία των 25 ετών.
  • Για να τεθεί η διάγνωση, η συμπτωματολογία πρέπει να είναι τουλάχιστον για 6 μήνες.

Σύνδρομο KleineLevine : Χαρακτηρίζεται από επεισόδια υπερυπνίας και υπερφαγίας που επέρχονται περιοδικά.

 

  • Η έναρξη του συνδρόμου είναι κατά την εφηβεία.
  • Αναλογία 4:1 προς άνδρες.
  • Χαρακτηρίζεται από 18-20h ύπνου με αφύπνιση για κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων φαγητού.
  • Πιθανή αυξημένη σεξουαλικότητα, άρση αναστολών, ευερεθιστότητα, επιθετικότητα & διαταραχές προσανατολισμού με ψευδαισθήσεις.
  • Η συχνότητα είναι κατά Μ.Ο. 2 επεισόδια που διαρκούν έως και αρκετές ημέρες ανά έτος ενώ το υπόλοιπο διάστημα το άτομο είναι φυσιολογικό.

 

Πιθανή βλάβη υποθαλάμου και μεταιχμιακού συστήματος.

Διαφορική Διάγνωση :

  1. Ναρκοληψία
  2. Υπνική άπνοια
  3. Ψυχογενή υπερυπνία
  4. Υδροκέφαλος
  5. Ψυχοκινητική επιληψία

 

Θεραπεία : i) Ψυχοδιεγερτικά φάρμακα (Αμφεταμίνες, Μοδαφινίλη & Μεθυλφαινιδάτη)

ii)Λίθιο (υποτροπιάζουσα υπερυπνία)

 

  1. Σύνδρομο Αποφρακτικής Άπνοιας κατά τον ύπνο (OSAS) :

Χαρακτηρίζεται από επαναλαμβανόμενα επεισόδια απόφραξης των ανώτερων αναπνευστικών οδών με μείωση του SpO2.

Κλινική εικόνα : α) Ηχηρό ροχαλητό με άπνοιες

β) Υπέρμετρη υπνηλία κατά την ημέρα

γ) Πρωινή κεφαλαλγία και σύγχυση

δ) Μειωμένη διανοητική απόδοση

ε) Κατάθλιψη & Άγχος

  • Προσβάλλει κυρίως υπέρβαρους άνδρες με αναλογία 2-3:1.
  • Ηλικιακά άνω των 50 ετών.
  • 5% στον γενικό πληθυσμό.
  • Σε γυναίκες η εμφάνιση του OSAS γίνεται μετά την εμμηνόπαυση.
  • Τα απνοϊκά επεισόδια διαρκούν 10-30 sec και επαναλαμβάνονται πολλές φορές την νύχτα ενώ σε βαριές καταστάσεις μπορεί να σημειωθούν και 500 απνοϊκά επεισόδια.
  • Η διάγνωση γίνεται στο εργαστήριο ύπνου με υπνοπολυγράφο και με ωριαία καταγραφή >5 απνοιών διάρκειας >10 seconds ανά ώρα ύπνου ενώ συνεχίζονται οι εργώδεις θωρακικές αναπνευστικές κινήσεις.
  • Σε ύπνο REM.

 

Θεραπεία : α. Εφαρμογή ρινικής μάσκας συνεχούς θετικής πίεσης (CPAP)

β. Διορθωτική χειρουργική ανώτερων αεραγωγών με πλαστική χειρουργική σταφυλής, φάρυγγα & υπερώας.

γ. Συμπεριφορικές παρεμβάσεις (μείωση Σ.Β., διακοπή καπνίσματος, αποφυγή αλκοόλ)

δ. TCA’s (ελαττώνουν τον ύπνο REM)

 

  1. Διαταραχή Νυχτερινών κινήσεων άκρων (Νυχτερινός Μυόκλονος) :

Ορίζεται ως η διαταραχή περιοδικών κινήσεων των άκρων (κυρίως κάτω άκρων). Η διαταραχή είναι χρόνια και συνίσταται σε στερεότυπες, περιοδικές κινήσεις κατά τον ύπνο, οι οποίες οδηγούν σε αϋπνία και υπνηλία κατά την διάρκεια της ημέρας.

  • Καταγεγραμμένα 5 επεισόδια ανά ώρα στον υπνοπολυγράφο.
  • 5% του γενικού πληθυσμού, >55 ετών και προσβάλλει εξίσου και τα 2 φύλα.

 

Αιτιολογία : α. Πιθανή συμμετοχή Ντοπαμινεργικού/Oπιοειδών συστήματος.

β. Λήψη αντικαταθλιπτικών

γ. Απόσυρση από φαρμακευτική αγωγή (αντιεπιληπτικά, βαρβιτουρικά & υπνωτικά)

δ. Κατάχρηση καφεΐνης

ε. Νόσος Parkinson

στ. Μειωμένη τιμή Fe

η. Περιφερική νευροπάθεια

 

Θεραπεία : α. Αντιεπιληπτικά φάρμακα (Γκαμπαπεντίνη, Καρβαμαζεπίνη)

β. Ντοπαμινεργικά φάρμακα (L-dopa, Περγολίδη, Βρωμοκρυπτίνη, Πραμιπεξόλη)

γ. ΒΖΠ (Κλοναζεπάμη, Λοραζεπάμη, Τριαζολάμη, Τεμαζεπάμη)

δ. Οπιοειδή φάρμακα (Μορφίνη, Μεθαδόνη, Οξυκωδόνη, Προποξυφένη)

ε. Συμπληρώματα Fe

 

  1. Διαταραχές Κιρκαδιανού Ρυθμού Ύπνου :

Χαρακτηρίζεται από έλλειψη συγχρονισμού μεταξύ πραγματικού κύκλου ύπνου – εγρήγορσης και του αντίστοιχου επιθυμητού ή κοινωνικά επιβαλλόμενου προγραμματισμού, με αποτέλεσμα την εκδήλωση αϋπνίας ή υπερβολική υπνηλία στην διάρκεια της ημέρας.

  • Ενδογενείς ή εξωγενείς παράγοντες συμβάλλουν στην αιτιοπαθολογία της νόσου.
  • Ενώ η ποιότητα και η αρχιτεκτονική του ύπνου είναι καλή, η χρονική κατανομή του ύπνου εντός στο 24ωρο είναι διαταραγμένη.
  • Είναι καταστάσεις παροδικές και αυτοπεριοριζόμενες.
  • Η προσαρμογή με μετάθεση της ώρας του ύπνου νωρίτερα, είναι πιο δύσκολη από την μετάθεση της ώρας αργότερα.

Κατηγορίες : α. Σύνδρομο απότομης εναλλαγής μεσημβρινών (jet lag)

β. Κυλιόμενο ωράριο εργασίας (night work shift)

γ. Σύνδρομο προώθησης ή καθυστέρησης της φάσης του ύπνου

δ. Αποδιοργανωμένος κύκλος ύπνου – εγρήγορσης

ε. Μη 24ωρος ρυθμός ύπνου – εγρήγορσης

Θεραπεία : i) Μεθοδική επαναβηματοδότηση/Επαναπρογραμματισμός ύπνου

  1. ii) Φωτοθεραπεία

iii) Μελατονίνη (Ορμόνη επίφυσης)

 ΠΑΡΑΫΠΝΙΕΣ

Ορισμός : Ανεπιθύμητα φαινόμενα και διαταραχές συμπεριφοράς που παρεμβαίνουν στην διαδικασία του ύπνου.

Ταξινόμηση : 1) Διαταραχές σε REM

2) Διαταραχές σε μη-REM

3) Μεικτού τύπου Παραϋπνίες

  1. Διαταραχή υπνοβασίας :

Χαρακτηρίζεται από συνύπαρξη ύπνου (μειωμένο συνειδησιακό επίπεδο, μειωμένη απαντητικότητα σε ερεθίσματα) και εγρήγορσης φαινόμενα (έγερση από το κρεβάτι, βάδιση & συντεταγμένες κινήσεις).

  • 1-6% στον γενικό πληθυσμό στην παιδική ηλικία και κυρίως σε αγόρια.
  • Πρέπει να γίνει αποκλεισμός βλάβης του ΚΝΣ εάν εμφανιστεί σε ενήλικη ζωή.

*****Να γίνει περιγραφή της υπνοβασίας*****

  • Μικρής διάρκειας επεισόδια και έπειτα αμνησία του επεισοδίου.
  • Η συχνότητα κυμαίνεται από 1 επεισόδιο ανά μήνα έως και καθημερινές προσβολές.
  • Εκδήλωση σε μη-REM ύπνο (3-4 stage =⅓ νύχτας)
  • Για να τεθεί διάγνωση πρέπει να υπάρχει 1 επεισόδιο καθημερινά για 1 μήνα.

 

Διαφορική Διάγνωση : α. Νυχτερινοί τρόμοι

β. Νυχτερινές κρίσεις πανικού

γ. Αποφρακτική υπνική άπνοια

δ. Στέρηση ύπνου

ε. Άλλες Παραϋπνίες

 

  1. Διαταραχή Νυχτερινών Τρόμων :

Χαρακτηρίζεται από αιφνίδια έγερση που συνοδεύεται από δυνατές κραυγές αγωνίας, έντονο άγχος και αυτονομική δραστηριότητα.

  • Κατά την έγερση ο ασθενής δεν ανταποκρίνεται σε εξωτερικά ερεθίσματα και εάν αφυπνισθεί είναι αποπροσανατολισμένος και συγχυτικός.
  • Συνήθως δεν υπάρχει ανάμνηση του επεισοδίου.
  • Εκδηλώνεται σε φάση μη-REM ύπνου (στην 1η-2η ώρα του ύπνου).
  • 1-6% σε γενικό πληθυσμό, κυρίως σε αγόρια (3% σε παιδιά).

Διαφορική Διάγνωση : α. Εφιάλτες

β. Επιληπτικές κρίσεις

γ. Νυχτερινές κρίσεις πανικού.

Θεραπεία :  Έγερση 1-2 ώρες μετά την έναρξη του ύπνου.

 

  1.  Διαταραχή Εφιαλτών :

Χαρακτηρίζεται από μακράς διάρκειας τρομακτικό όνειρο με το οποίο το άτομο ξυπνάει φοβισμένο και με λεπτομερή ανάμνηση του.

  • 1% του γενικού πληθυσμού με συχνούς εφιάλτες και με υπεροχή των γυναικών έναντι των ανδρών 2-4:1.
  • Εκδηλώνεται σε φάση REM του ύπνου κυρίως κατά το 2ο ήμισυ.

Αιτιολογία : α. Ψυχοπιεστικά γεγονότα

β. Ντοπαμινεργικά φάρμακα

γ. B-blockers

δ. Σχιζότυπη – Σχιζοειδής – Οριακή Διαταραχή Προσωπικότητας

 

Θεραπεία : α. Ψυχοθεραπεία

β. ΒΖΠ

 

  1. Διαταραχή Συμπεριφοράς κατά τον ύπνο REM :

Χαρακτηρίζεται από περιστασιακή αναστολή της φυσιολογικής απώλειας της ηλεκτρομυογραφικά καταγραφόμενης μυϊκής ατονίας κατά τον ύπνο REM και εμφάνιση συντεταγμένης κινητικής δραστηριότητας (συχνά βίαιης) με παράλληλη ονειρική δραστηριότητα.

  • 0,5% στον γενικό πληθυσμό, κυρίως σε ηλικιωμένους.
  • Μέση ηλικία έναρξης είναι η 6η-7η δεκαετία και η πορεία είναι χρόνια και προϊούσα.
  • Η αφύπνιση είναι άμεση με πλήρης ανάμνηση του ονείρου εάν υπάρχει.
  • Από 1 επεισόδιο τον μήνα έως και πολλαπλά επεισόδια κατά την διάρκεια της νύχτας.
  • Πιθανότατα είναι Ιδιοπαθής με πρόδρομη συμπτωματολογία για :

α. Νόσος Parkinson (⅓ εκδηλώνουν την νόσο)

β. Νόσος Alzheimer

γ. Άνοια με Σωμάτια Lewy

δ. Τοξίκωση

ε. Έλαιο-γεφυρο-παρεγκεφαλιδική εκφύλιση.

Διαφορική Διάγνωση : α. Συγχυτικές αφυπνίσεις

β. Υπνοβασία

γ. Νυχτερινοί τρόμοι

δ. Αποσυνδετική διαταραχή

ε. Νυχτερινές επιληπτικές κρίσεις

 

Θεραπεία : i) Κλοναζεπάμη                       vii) MAOI

  1. ii) Καρβαμαζεπίνη viii) Πραμιπεξόλη & Δονεπεζίλη

iii) Μελατονίνη

  1. iv) Γκαμπαπεντίνη
  2. v) Κλονιδίνη
  3. vi) TCA’s

 

  1. Λοιπές Παραϋπνίες :
  1. Αφυπνίσεις σε κατάσταση σύγχυσης
  2. Τινάγματα κάτω άκρων
  3. Υπνολαλία
  4. Νυχτερινές κράμπες
  5. Υπνική παράλυση
  6. Ατελείς ή επώδυνες στύσεις κατά τον ύπνο
  7. Τριγμός οδόντων
  8. Νυχτερινή ενούρηση
  9. Σύνδρομο αιφνίδιου θανάτου βρεφών

 

  • Η διαταραχή του ύπνου θεωρείται βασικό σύμπτωμα των συναισθηματικών διαταραχών και των αγχώδων διαταραχών.
  • Στην Σχιζοφρένεια η αϋπνία αποτελεί βασικό σύμπτωμα κυρίως κατά την διάρκεια των οξέων ψυχωσικών επεισοδίων και κατά την έξαρση της ψυχωσικής συμπτωματολογίας.
  • Οι ενήλικοι υπνοβάτες εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά ψυχοπαθολογίας (ιδιαίτερα συναισθηματικές διαταραχές) από ότι τον γενικό πληθυσμό.
  • Η χρήση ψυχοδραστικών ουσιών επιδρά σημαντικά στον ύπνο, τόσο κατά την φάση της κατάχρησης όσο και κατά της απόσυρσης και τις περιόδους αποχής.

Add Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Phone: 6974644557
Fax: 2831100473
Τ.Κ. 74133
Λεωφ. Κουντουριώτη 158 & Γ. Χορτάτζη, Ρέθυμνο